Wat is een ESD-werkschoen en wanneer heb je die nodig?
Share
Een ESD-werkschoen voert statische lading van je lichaam gecontroleerd af naar de vloer, zodat een ontlading geen elektronische componenten beschadigt. Hij beschermt jou niet tegen een elektrische schok: hij brengt maar een beperkte weerstand aan tussen voet en vloer. Voor werk aan onder spanning staande delen bestaan aparte, elektrisch isolerende schoenen volgens EN 50321.
ESD staat voor electrostatic discharge, elektrostatische ontlading. Je lichaam kan statische lading opbouwen, en een ontlading daarvan kan elektronische componenten beschadigen. Daarom kan je werkgever ESD-schoeisel voorschrijven.
Wat is een ESD-werkschoen?
Een ESD-werkschoen geleidt statische elektriciteit van je lichaam naar de grond met een gecontroleerde weerstand. De norm voor ESD-beheersing bij elektronica is EN 61340-5-1. Volgens de catalogus van Sparco voldoen de ESD-schoenen aan EN IEC 61340-5-1 en zijn ze gecertificeerd volgens EN IEC 61340-4-3; op de productpagina staat "ESD Ja, volgens EN 61340-5-1". Een eigen weerstandswaarde per model noemen wij niet: die volgt uit de normen. Volgens uvex is een ESD-schoen altijd ook antistatisch, maar een antistatische schoen is niet automatisch ESD.
Wat is het verschil tussen antistatisch, ESD en elektrisch isolerend?
| Type schoen | Norm | Weerstand | Doel | Beschermt tegen elektrische schok? |
|---|---|---|---|---|
| Antistatisch (markering A) | EN ISO 20345 | 100 kΩ tot 1.000 MΩ | Opbouw van statische lading bij de drager beperken | Nee, niet afdoende |
| Geleidend (markering C) | EN ISO 20345 | Maximaal 100 kΩ | Lading zo snel mogelijk afvoeren | Nee |
| ESD | EN 61340-5-1 | Boven de 100 kΩ; de bovengrens verschilt per bron (zie hieronder) | Elektronische componenten beschermen | Nee |
| Elektrisch isolerend | EN 50321-1 | Isoleert, voor installaties tot 1.000 V wisselspanning | Werken aan of nabij onder spanning staande delen | Ja, daarvoor is dit type bedoeld |
Bronnen noemen voor ESD-schoeisel niet allemaal dezelfde bovengrens. Arco noemt minder dan 35 MΩ volgens IEC 61340-5-1:2007, uvex noemt 100 MΩ. De waarden voor antistatisch en geleidend komen uit de catalogus van Sparco (Arco noemt dezelfde grenzen als 0,1 en 1.000 MΩ). Welke eis op jouw werkplek geldt, bepaalt het ESD-programma van je werkgever.
Wanneer heb je ESD-werkschoenen nodig?
ESD-schoenen zijn nodig als je werkgever ze voorschrijft, meestal in een ESD-beschermde zone (EPA) waar met gevoelige elektronica wordt gewerkt, bijvoorbeeld bij assemblage, reparatie of testen van elektronische componenten. Zo'n zone heeft ook een geschikte vloer: de schoen voert lading af via de vloer naar aarde. Volgens de ESD Association moet je daarom elk type schoen kwalificeren in combinatie met het type vloer waarop het wordt gedragen.
Werk je niet met gevoelige elektronica, dan is ESD geen verplichting. Het kan wel handig zijn als je op wisselende werkplekken komt waar het soms wel wordt gevraagd.
Waarom beschermt ESD niet tegen elektrische schokken?
Een ESD-schoen is juist gemaakt om lading door te laten. Testinstituut SATRA schrijft dat een antistatische schoen geen afdoende bescherming tegen een elektrische schok kan garanderen, omdat hij maar een beperkte weerstand tussen voet en vloer aanbrengt. Een ESD-schoen is dus geen isolator.
Werk je aan of vlak bij onder spanning staande installaties, dan heb je elektrisch isolerend schoeisel volgens EN 50321 nodig. Volgens SATRA is dat bedoeld voor installaties tot 1.000 V wisselspanning. Zulke schoenen hebben wij niet in het assortiment.
Welke Sparco-werkschoenen zijn ESD?
Een ESD-model herken je aan ESD in de productnaam. Van onze 107 werkschoenen zijn er 97 ESD (stand 8 oktober 2026): 92 veiligheidsschoenen en 5 beroepsschoenen.
| Klasse | Veiligheidsneus | ESD bij ons | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| S1PS, S1PL en S1P | Ja | 35 modellen | Turbo Clamp (S1PS) |
| S2 | Ja, zonder anti-perforatiezool | 4 modellen | Trackday Cosy No-Lace |
| S3S en S3L | Ja | 51 modellen | Teamwork Lucas (S3S, waterafstotend) |
| S7S | Ja | 2 modellen | Goodwood Dell en Arctic (hele schoen waterdicht) |
| O1 en O2 | Nee, beroepsschoen | 5 modellen | S-Cape Gus (O1) |
Niet alle beroepsschoenen zijn ESD. De S-Park-, S-Pike- en S-Light-modellen en de Challenge Hinwil zijn dat niet; ze staan dus ook niet in de collectie ESD werkschoenen. Let op de klasse: de ESD-beroepsschoenen in O1 en O2 (de vier S-Cape-modellen en de Goodwood River) hebben geen veiligheidsneus en zijn dus geen veiligheidsschoenen. Het verschil lees je in wat is het verschil tussen werkschoenen en veiligheidsschoenen?
Werk je in techniek of installatie, bekijk dan ook onze werkschoenen voor techniek; in de werkschoenen voor garage en werkplaats zijn alle modellen ESD.
Op NL-voorraad: op werkdagen vóór 16:00 besteld = dezelfde dag verzonden. Anders 1 tot 8 dagen uit ons EU-magazijn. Verzending kost €8,95 in Nederland en €10,95 in België, beide gratis vanaf €100. Past de maat niet, dan kun je 30 dagen gratis ruilen.
Bronnen
- Arco: Safety Footwear with Electrical Properties (antistatisch 0,1 tot 1.000 MΩ, geleidend onder 0,1 MΩ, ESD onder 35 MΩ volgens IEC 61340-5-1:2007, isolerend EN 50321-1 tot 1.000 V wisselspanning)
- SATRA: Machines for EU safety footwear testing, part 7 (antistatisch schoeisel kan geen afdoende bescherming tegen een elektrische schok garanderen; isolerend schoeisel tot 1.000 V wisselspanning)
- uvex safety: The difference between antistatic and ESD (ESD-schoeisel tussen 100 kΩ en 100 MΩ en altijd ook antistatisch)
- EOS/ESD Association: Understanding Footwear and Flooring in ESD Control (schoen en vloer samen kwalificeren)
- Sparco Teamwork catalogus 2026: ESD (EN IEC 61340-5-1 en EN IEC 61340-4-3), antistatisch en geleidend (markeringen A en C)
Bijgewerkt op 8 oktober 2026